Í fréttum er þetta helst!
Þessu fer semsagt að ljúka von bráðar!
Mig langar aðeins að fjalla um þau viðbrögð og þann stuðning sem ég hef fengið frá fólki eftir að ég greindist með krabbameinið. Ástæðurnar fyrir því eru m.a. að sum viðbrögð voru særandi, við önnur varð ég reiður, oft nett pirraður og sum voru "góð". Einhverjir hafa sagt við mig að við svona aðstæður eru engin viðbrögð rétt viðbrögð. Ég held að það sé mikið til í því, en það er samt sem áður að mínu mati ekki heilagur sannleikur. Mikilvægt var fyrir mig að átta mig á því að fólk brást við á eins mismunandi hátt og það gerði var vegna margra þátta. En aðal ástæða flestra viðbragðanna voru þau að fólk vildi styðja mig og reynast mér vel. Það met ég mjög mikils.
Ég ætla að fjalla um nokkur viðbrögð sem ég hef fengið og hef ég fengið öll eftirfarandi viðbrögð frá mörgum einstaklingum, ekki bara einum eða tveimur. Mig langar að útskýra aðeins af hverju mér finnst þau óþægileg.
a) Samúðarslaufan: Það eru tilbúin viðbrögð sem fólk hefur komið sér upp. Þetta er runa af fallegum orðum sem maður finnur að viðkomandi hefur notað áður og talið virka vel við sambærilegar aðstæður. Ástæðan er sú að þetta eru óþægilegar aðstæður og því er best að "kunna" að bregðast við þeim þannig að maður segi ekkert vitlaust eða geri eitthvað rangt. Oftast upplifði ég samúðarslaufuna sem innihaldslaust blaður. Þægilegra væri ef fólk segði bara: Leitt að heyra, hvernig hefurðu það? Eða jafnvel spyrði ekki hvernig maður hefði það ef það hefur í raun ekki áhuga á að heyra það.
b) Hvatningarræðan: Það eru oftast langar ræður sem fólk hefur haldið yfir mig til þess að hvetja mig til dáða. Hún byggist mikið á því sem fólk telur vera hið rétta í aðstæðunum fyrir mig að gera. Hana upplifi ég sem algjöra afneitun á því að aðstæður séu ekki góðar, þó svo að fólk hamri oft á því að það skilji fullkomlega að þetta er ekki gott.
c) Töfralausnin: Fólk telur sig vita nákvæmlega hvað gera skal til þess að lækna krabbameinið. Maður hefur fengið hugmyndir af óteljandi bókum, fræðsluefnum, heimasíðum, töfralæknum sem útskýra 100% hvað er að og hver lækningin er. Eins 0g með öll önnur viðbrögð þá meinar fólk mjög vel, en fattar ekki að það er mitt að finna út hvað hentar og ég kæmist ekki yfir það á þessu ári þó svo ég gerði lítið annað en að lesa og kynna mér allt það magn efnis sem mér hefur verið bent á til þess að læknast. Í fullri hreinskilni þá hef ég engan áhuga á þessu.
d) Barnfóstran: Það er fólk sem talar við mig eins og ég sé 5 ára og hef misst alla útlimi og sýnir mér samúð í samræmi við það. Ég vill taka fram að ég 24 ára og finnst best að fólk tali við mig sem slíkan. Ég held að það myndi ekki heldur vera gott að tala við einhvern 5 ára eins og maður fær oft að heyra. Það er talað við mann með væminni rödd og orð notuð eins og verið væri að tala við barn.
e) Kæruleysissprautan: Það er þegar fólk spyr mig hvort ég "hrissti þetta ekki bara af mér" eða segir: Hva! Þú ferð létt með þetta! Þetta er algjör fyrring á því að aðstæðan sem maður er í er ekki góð eða skemmtileg að vera í.
f) Ofurhetjan: Það er þegar fólk virðist hreinlega líta upp til manns að vera með krabbamein. Maður fær oft að heyra að maður sé hetja, að maður sé svo sterkur og fleira í þessum dúr. En málið er að ég er alveg jafn mennskur og hver annar. Það að greinast með sjúkdóm gerir mann ekki að ofurhetju.
g) Þú-af-öllum: Það er þegar maður fær að heyra hversu ósanngjarnt þetta er. Þú reykir ekki, þú lifir svo heilsusamlegu lífi, og það besta/versta: Þú ert svo góður! Ég þakka það hrós, en ég er alveg jafn mannlegur og hver annar og geng engu að síður í gegnum lífið með öllu því sem það hefur upp á að bjóða. Þessir sjúkdómar fara ekki í manngreiningaálit. Svo er líka spuring hvort þetta væri ekki bara enn verra hjá mér ef ég reykti og drykki eins og svín.
h) Vinur/Vinkona/Frændi/Frænka minn/mín...: Þetta eru sögur af því hvernig aðrir höguðu sér á meðan meðferð stóð og hvernig þau brugðust við. Oftast er ágætt að heyra af þessu fólki. En það sem er verst er þegar fólk er að segja mér hvernig það fólk hagaði sér og hvernig meðferðin fór í þetta fólk. Dæmi: Vinur minn varð alveg fárveikur eftir lyfjameðferðir. Frænka mín hélt alltaf húmornum. Nágranni minn mætti alltaf í vinnuna á meðan lyfjameðferð stóð. Málið er að lyfin fara rosalega mismunandi í fólk og það að ætlast til þess að þau fari eins í mig og einhvern annana, eða eins í einhvern annan og þau fara í mig er bara óraunhæft. Það getur vakið upp samviskubit hjá fólki og í gegnum þessi orð eru oft gerðar kröfur um að ég hagi mér eins. Vinsamlegast treystið mér til þess að meta hvað ég er fær um að gera og hvað ég er ekki fær um. Og trúið mér með eitt að þó svo að einhver hafi alltaf brosað þegar þú sást viðkomandi í gegnum meðferð þá er ég nokkuð viss um að viðkomandi átti líka sínar slæmu stundir sem oftast er best að upplifa í einrúmi. Sýndu mér líka það traust að ég haldi húmornum án þess að þurfa að segja mér það að það sé mikilvægast, sýndu mér það traust að ég hagi mér eins og mér er fyrir bestu því eftir allt saman þá er þetta mín heilsa sem verið að reyna á og ég fæ alveg að finna fyrir því hvað er mikilvægt og hvað ekki.
EKKI halda að ég sé að skamma þig þó svo að viðbrögð þín flokkist undir eitt af þessum sem ég taldi upp hérna. Flest allir flokkast undir eitthvað ofantallina. Það eru svo margir þættir sem spila inn í viðbrögð við svona fréttum. Fólk verður hrætt um mann. Fólk vill hjálpa. Fólk þekkir ekki aðstæðurnar. Fólki líður illa þegar erfiðleikar steðja að. Þetta er allt eðlilegt. Það sem mig langar að gera er að lýsa því hvernig mér hefur liðið við þessi viðbrögð svo að þú getir endurskoðið viðbrögð þín þegar að eitthvað svona gerist aftur. Ég vill taka fram að öll erum við mismunandi og engin ein viðbrögð fullkomlega rétt fyrir alla og ekki halda að það sem ég segi hér er það eina rétta.
Það sem mér þykir dýrmætast frá fólki er þegar það viðurkennir aðstæðurnar eins og þær eru, bæði það neikvæða og það jákvæða. Mér finnst best þegar fólk spyr mig hvernig ég hef það og hvernig ég tekst á við þetta í stað þess að segja mér hvað ég á að upplifa eða hvernig væri æskilegast fyrir mig að hafa það. Það að fólk sé til staðar fyrir mig þegar ég þarf á því að halda ef það vill og getur er gott. Ég þarf ekki að láta kæfa mig í umhyggju og meðaumkun. Ég þarf tíma til að vera einn, en það er mjög mikilvægt fyrir mig að geta leitað til vina og vandamanna líka þegar ég þarf og það getur. Umfram allt samt er að fólk sýni mér traust. Ég finn það best hvenær ég treysti mér til einhvers og hvenær ekki. Stundum sést það ekki á mér að eitthvað sé að en ég get engu að síður þurft að vera einn og hvíla mig. Öðrum stundum getur verið að ég líti út eins og lifandi lík (ekki að það sé eitthvað nýtt fyrir mig) en treysti mér fullkomlega til að gera eitthvað. Ekki halda samt að núna megirðu ekki hafa samband eða segja eitt né neitt. Vertu bara þú sjálf/ur eins yndisleg/ur og þú ert. Einlægni, tillitssemi og traust eru grunndvöllur fyrir góð samskipti á milli fólks.
P.S. Allar spurningar eru velkomnar. Því sá spyr sem ekki veit.